Mahkeme kararlarında başlıklar, taraf sıfatları, gerekçe ve hüküm bölümü birlikte hukuki anlam üretir. Bir cümlenin atlanması, “kabul” ile “ret” ifadesinin karıştırılması veya kararın kesinleşme durumunun yanlış aktarılması, dosyanın yalnızca dilsel değil usulî açıdan da sorun yaşamasına neden olabilir.
Çeviri Sepeti’nde mahkeme kararı tercümesi yapılırken önce kararın hangi ülkede verildiği, hangi ülkede kullanılacağı ve amacın bilgi edinme mi, resmî tanıma/tenfiz mi olduğu belirlenir. Çünkü mahkeme kararı, kesinleşme belgesi, apostil ve noter tasdiki her dosyada aynı sırayla istenmez.
Mahkeme Kararı Tercümesi Nedir?
Mahkeme kararı tercümesi; hukuk, ceza, aile, ticaret, iş, idare veya başka bir yargı alanında verilmiş kararların başka dile aktarılmasıdır. Kararın türüne göre gerekçeli karar, kısa karar, hüküm fıkrası, kesinleşme şerhi, tebliğ belgesi veya ek kararlar aynı dosyada yer alabilir.
Tercüman kararın hukuken doğru olup olmadığını değerlendirmez. Görevi, kaynak metindeki yargısal ifadeleri hedef dilde mümkün olduğunca aynı işlevi taşıyan karşılıklarla aktarmak ve doğrudan karşılığı bulunmayan kavramlarda anlamı bozacak serbest yorumdan kaçınmaktır.
Mahkeme Kararı Hangi İşlemlerde Çevrilir?
Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de tanınması veya tenfizi
Yabancı bir kararın Türkiye’de kesin hüküm etkisi doğurması ya da icra edilmesi amacıyla tanıma/tenfiz süreci gündeme gelebilir. 5718 sayılı MÖHUK’un 53. maddesi, tenfiz dilekçesine yabancı mahkeme ilamının usulen onanmış aslı veya onanmış örneği ile onanmış tercümesini; ayrıca kesinleşmeyi gösteren belgenin ve onanmış tercümesinin eklenmesini düzenler.
Türk mahkeme kararının yurt dışında kullanılması
Boşanma, velayet, miras, alacak veya başka bir karar yabancı nüfus, mahkeme veya idari makama sunulabilir. Hedef ülke apostil, tercüme veya kendi ülkesinde sertifikalı tercüman şartı koyabilir.
Boşanma ve medeni durum işlemleri
Boşanma kararının başka ülkedeki nüfus kayıtlarına işlenmesi, yeniden evlilik veya aile hukuku dosyalarında karar ve kesinleşme bilgisi birlikte istenebilir.
İcra, alacak ve ticari uyuşmazlıklar
Yabancı ilamın Türkiye’de icrası veya Türk kararının yabancı ülkede uygulanması için karar metni, kesinleşme ve tasdik belgeleri dosyanın parçası olabilir.
Avukat ve hukuk bürosu dosya incelemesi
Karar yalnızca hukuki değerlendirme amacıyla çevrilecekse resmî tasdik gerekmeyebilir. Bu durumda işlevsel ve terminolojik doğruluk ön plandadır.
Tanıma ve Tenfiz Aynı Şey mi?
Tanıma ve tenfiz günlük kullanımda birlikte anılsa da aynı hukuki etkiye sahip değildir. Tanıma, yabancı kararın kesin hüküm veya kesin delil etkisinin Türkiye’de kabul edilmesiyle ilgilidir. Tenfiz ise yabancı kararın Türkiye’de icra edilebilmesi bakımından ayrıca önem taşır. Dosyanın hangisine ihtiyaç duyduğu avukat tarafından belirlenmelidir.
Çeviri açısından bu ayrım önemlidir; çünkü kararın yalnızca sonuç kısmı değil, kesinleşme bilgisi ve yargı organını gösteren resmî alanlar da dosyanın kabulünde rol oynayabilir. MÖHUK 53’te hem ilamın hem de kesinleşmeyi gösteren yazı veya belgenin onanmış tercümesinden söz edilmektedir.
Mahkeme Kararında Hangi Bölümler Çevrilir?
- Mahkeme ve daire adı
- Esas, karar ve dosya numarası
- Tarafların adları ve yargısal sıfatları
- Avukat veya temsilci bilgileri
- Dava konusu ve talepler
- Olaylar ve gerekçe bölümü
- Delil ve bilirkişi atıfları
- Hüküm fıkrası
- Yargılama gideri, vekâlet ücreti ve faiz ifadeleri
- Kanun yolu / itiraz / temyiz bilgisi
- Karar ve kesinleşme tarihleri
- Kesinleşme şerhi, apostil, imza ve mühürler
Kesinleşme Şerhi Neden Ayrı Kontrol Edilir?
Bir kararın verilmiş olması ile kesinleşmiş olması aynı şey değildir. Tanıma-tenfiz veya medeni durum işlemlerinde hedef makam kararın kesinleşmesini ayrıca görmek isteyebilir. Kesinleşme şerhi kararın üzerinde bulunabileceği gibi ayrı bir yazı veya belge olarak da düzenlenebilir.
Bu nedenle tercüme siparişinde yalnızca karar PDF’sini göndermek yerine, varsa kesinleşme şerhi ve ek belgelerin de dosyaya dahil edilmesi gerekir. Kaynak belgede kesinleşme bilgisi yoksa tercüman bunu varmış gibi ekleyemez.
Mahkeme Kararı ve Apostil
Apostil, 1961 Lahey Sözleşmesi kapsamındaki kamu belgelerinin başka bir taraf devlette kullanılmasını kolaylaştıran tasdik sistemidir. Mahkeme kararı yurt dışında kullanılacak diye her durumda aynı apostil sırası uygulanmaz. Kararı kabul edecek ülke, ikili sözleşme ve kurumun evrak talimatı kontrol edilmelidir.
Türkiye’de adli nitelikteki belgelerde apostil yetkisi idari belgelerden farklı makamlar üzerinden yürüyebilir. Bu nedenle “mahkeme kararının apostili valilikten alınır” gibi tek cümlelik genellemelerden kaçınılmalıdır. Belgenin türüne göre yetkili adli makam belirlenmelidir.
Hukuki Terminolojide Neden Birebir Kelime Eşleştirmesi Yetmez?
Her hukuk sisteminin kurumları aynı değildir. “İstinaf”, “temyiz”, “kesin hüküm”, “ihtiyati tedbir”, “icra”, “feragat”, “kabul”, “hüküm fıkrası” veya “kesinleşme şerhi” gibi kavramların hedef dildeki karşılığı kararın bağlamına göre seçilir. Tek bir sözlük karşılığını tüm belgelerde kullanmak yanlış sonuç verebilir.
Örneğin İngilizcede “appeal” üst mahkemeye başvuru anlamında geniş bir sözcüktür; Türk sistemindeki istinaf ve temyiz aşamalarını tek başına her zaman açıklamaz. Çeviri gerektiğinde mahkeme seviyesini ve usul bağlamını görünür kılmalıdır.
Mahkeme Kararı Tercümesi Nasıl Yapılır?
- Kararın tüm sayfaları ve ek şerhler okunaklı biçimde alınır.
- Kararın türü, kaynak ülke, hedef ülke ve kullanım amacı belirlenir.
- Mahkeme adı, dosya numarası ve taraf sıfatları işaretlenir.
- Hukuki terminoloji ve özel kavramlar için proje sözlüğü oluşturulur.
- Karar yapısı ve paragraf numaraları korunarak tercüme hazırlanır.
- Hüküm fıkrası, tarih, miktar, faiz ve gider alanları ikinci kez kontrol edilir.
- Kesinleşme şerhi ve apostil varsa bunlar da dosyaya dahil edilir.
- Yeminli/noter tasdikli nüsha şartı hedef kurumun talebine göre tamamlanır.
Mahkeme Kararı Tercüme Fiyatı Nasıl Belirlenir?
Fiyat; sayfa/kelime hacmi, hukuk alanı, kaynak ve hedef dil, tarama kalitesi, tablo veya ekler, yeminli/noter tasdiki ve teslim takvimine göre belirlenir. İki sayfalık kısa karar ile onlarca sayfalık gerekçeli ticaret mahkemesi kararı aynı kapsamda değildir.
Boşanma Kararı Yurt Dışında Kullanılırken Hangi Ek Belgeler Gündeme Gelebilir?
Boşanma kararlarında hedef kurum yalnızca karar metnini değil, kararın kesinleştiğini gösteren şerhi, evlilik veya nüfus kaydını ve gerektiğinde apostili birlikte isteyebilir. Hangi belgenin çevrileceği ülkeye göre değiştiği için “boşanma kararı + noter + apostil” şeklinde evrensel tek sıra vermek yanıltıcıdır. Bazı ülkelerde ikili anlaşmalar veya nüfus kayıtlarına özgü farklı prosedürler bulunabilir.
Türkiye’de yabancı boşanma kararlarının nüfus kaydına işlenmesi de her durumda klasik tenfiz davası üzerinden ilerlemeyebilir; aile hukuku alanındaki özel idari ve yargısal yollar dosyanın özelliklerine göre değişebilir. Çeviri sayfası bu nedenle hukuki süreç vaadi vermek yerine, karar ve ek belgelerin doğru dilde hazırlanmasına odaklanmalıdır.
Mahkeme Belgelerinde Gizlilik ve Dosya Bütünlüğü
Mahkeme kararlarında tarafların adresleri, çocuk bilgileri, sağlık verileri, ticari sırlar veya ceza mahkûmiyetine ilişkin özel nitelikli kişisel veriler bulunabilir. Dosyaya erişim, aktarım ve saklama uygulamaları yalnızca işletmenin gerçekten uyguladığı prosedürlere dayanarak açıklanmalıdır. “Her dosya şifreli sistemde tutulur” veya “teslimden sonra otomatik silinir” gibi ifadeler fiilen uygulanmıyorsa yayınlanmamalıdır.
Ayrıca kararın yalnızca görünen metni değil, sayfa sırası ve ekleri de önemlidir. Taranmış dosyada eksik sayfa, ters çevrilmiş sayfa veya okunmayan mühür varsa tercüme başlamadan önce daha net nüsha istenmesi, sonradan hüküm kısmının eksik kaldığının fark edilmesinden daha güvenlidir.
Sık Sorulan Sorular
Tenfiz davası için mahkeme kararının tercümesi gerekli mi?
MÖHUK 53, yabancı mahkeme ilamının ve kesinleşmeyi gösteren belgenin onanmış tercümelerinin tenfiz dilekçesine eklenmesini düzenler. Dosyanın diğer şartları için avukata danışılmalıdır.
Boşanma kararı tercümesinde kesinleşme şerhi de çevrilir mi?
Varsa ve başvuru dosyasının parçasıysa evet. Kesinleşme şerhi kararın hukuki durumunu gösterdiği için ayrı kontrol edilir.
Mahkeme kararına apostil her zaman şart mı?
Hayır. Hedef ülke, uluslararası sözleşmeler ve kurum talimatı belirleyicidir. Yurt içi kullanımda apostil aranmaz; yurt dışı kullanımda da her dosya aynı değildir.
Mahkeme kararı tercümesi noter onaylı olmalı mı?
Kabul eden makamın şartına göre değişir. Yeminli tercüme, noter tasdiki veya başka sertifikalandırma biçimi istenebilir.
Kararın sadece hüküm kısmı çevrilebilir mi?
Bilgi amaçlı incelemede müşteri belirli bölümü isteyebilir; ancak resmî işlemde eksik sayfa kabul edilmeyebilir. Hedef kurumun istediği kapsam esas alınmalıdır.
Mahkeme kararı tercümesi hukuki danışmanlık sayılır mı?
Hayır. Tercüme metni hedef dile aktarır. Tanıma-tenfiz koşulları, dava stratejisi veya kararın etkisi konusunda avukat görüşü gerekir.