Teknik tercüme, yalnızca “zor kelimeleri bilen” bir çevirmenin yaptığı metin aktarımı değildir. Kullanım kılavuzunda parçanın adı, teknik şartnamede tolerans, bakım talimatında tork değeri veya güvenlik belgesinde uyarı seviyesi yanlış aktarılırsa metin dil bakımından akıcı olsa bile teknik açıdan hatalı hale gelebilir. Bu yüzden belgeyi hangi sektörün ürettiği ve metnin nerede kullanılacağı proje başında bilinmelidir.
Çeviri Sepeti’nde teknik dokümanlar, terminoloji ve veri yoğunluğu açısından incelenir. Kaynak dosyada daha önce onaylanmış terimler, ürün kodları, ölçü birimleri, semboller ve tablo yapısı varsa bunlar çeviri sürecinin parçası olarak ele alınır. Çeviri, mühendislik hesabı veya ürün uygunluk değerlendirmesi değildir; kaynak belgeye yeni teknik bilgi eklenmez.
Teknik Tercüme Nedir?
Teknik çeviri; mühendislik, üretim, bakım, yazılım, enerji, kimya, otomotiv, inşaat ve benzeri alanlarda kullanılan teknik içeriklerin başka bir dile aktarılmasıdır. Bu metinlerin ortak özelliği, bir kavramın günlük dildeki karşılığından farklı bir teknik anlama sahip olabilmesidir. “Bearing”, “bus”, “ground”, “seal” veya “pitch” gibi sözcükler sektör ve bağlama göre tamamen farklı karşılıklar alabilir.
Bu nedenle teknik tercüman önce metnin alanını tespit etmeli, sonra kurumun veya sektörün yerleşik terminolojisini izlemelidir. Aynı ürün ailesine ait yüzlerce sayfalık dokümanda terimlerin her bölümde farklı yazılması, saha ve servis ekiplerinde karışıklık yaratabilir.
Hangi Teknik Dokümanlar Çevrilir?
Kullanım, kurulum ve bakım kılavuzları
Kullanım kılavuzu tercümesinde bölüm sırası, uyarı kutuları, parça adları ve adım numaraları korunmalıdır. “Warning”, “Caution” ve “Notice” gibi uyarı seviyeleri kaynak dokümanın risk hiyerarşisine göre tutarlı biçimde aktarılmalıdır. Servis kılavuzlarında yedek parça kodları ve ölçüm değerleri çevrilmez; açıklayıcı metin hedef dile aktarılır.
Teknik şartname ve ihale dokümanı
Teknik şartname tercümesi; malzeme özellikleri, performans limitleri, toleranslar, test yöntemleri ve kabul koşulları içerebilir. Burada “yaklaşık” ile “en az”, “nominal” ile “maksimum” veya “shall” ile “may” arasındaki fark teknik yükümlülüğü değiştirebilir. Tercüman belgenin şart koyan yapısını korumalıdır.
Mühendislik raporu ve çizim notları
Mühendislik raporlarında metin, tablo, formül, grafik ve çizim açıklamaları birlikte bulunabilir. CAD çizimi üzerindeki metinler, teknik resim notları, malzeme kodları ve revizyon alanları proje kapsamına göre çevrilebilir. Geometri, formül veya sayısal sonuç tercüman tarafından yeniden hesaplanmaz.
SDS / MSDS ve kimyasal belgeler
Güvenlik bilgi formları kimyasal adlar, tehlike ifadeleri, maruziyet bilgileri ve acil durum talimatları içerir. Bu tür belgelerde bölüm başlıklarının, kimyasal madde adlarının ve kodların doğru aktarılması önemlidir. Hedef ülkenin güncel düzenleyici formatına uyarlama isteniyorsa bunun salt tercümeden ayrı bir mevzuat çalışması olabileceği baştan belirlenmelidir.
Yazılım, API ve arayüz metinleri
Teknik çeviri yalnız sanayi belgeleriyle sınırlı değildir. API dokümantasyonu, hata mesajları, yönetici paneli yardım metinleri, sürüm notları ve kullanıcı arayüzleri de teknik bağlam içerir. Kod parçaları, değişken adları ve komutlar çevrilmemeli; yalnız çevrilebilir metin alanları hedef dile aktarılmalıdır.
Teknik katalog ve ürün verisi
Teknik katalogda pazarlama dili ile mühendislik verisi aynı sayfada bulunabilir. Ürünün avantajlarını anlatan cümleler doğal bir hedef dil isterken; model kodu, kapasite, basınç, voltaj ve ölçü tabloları veri doğruluğu gerektirir. Bu iki katmanın aynı yöntemle çevrilmemesi gerekir.
Sayı, Birim ve Semboller Nasıl Yönetilir?
Teknik belgede ondalık ayıracı, binlik ayıracı ve birim gösterimi yanlış okunursa ciddi hata doğabilir. 1,5 mm ile 15 mm arasındaki fark bir yazım meselesi değildir. Kaynak dosyada kullanılan değerler satır satır kontrol edilmeli; birim dönüşümü istenmedikçe mm’nin inch’e veya °C’nin °F’ye çevrilmesi yapılmamalıdır.
Sembol ve formüller de aynı şekilde korunur. ±, ≤, ≥, Ø, μ, Ω gibi işaretlerin kaybolması veya farklı karaktere dönüşmesi özellikle PDF ve OCR kaynaklı dosyalarda görülebilir. Teslim öncesinde teknik karakterlerin görsel kontrolü yapılmalıdır.
Terminoloji Sözlüğü ve Çeviri Belleği Ne İşe Yarar?
Uzun süreli teknik projelerde müşteri tarafından onaylanan terimlerin bir glossary içinde tutulması, ürün adlarının ve bileşenlerin aynı karşılıkla kullanılmasını kolaylaştırır. Çeviri belleği ise daha önce çevrilmiş cümleleri benzer yeni segmentlerde gösterir. Bu sistemler hız kazandırabilir; fakat bağlam kontrolü yapılmadan otomatik kabul edilen bir eşleşme yeni dokümanda hataya dönüşebilir.
Özellikle farklı mühendislik disiplinlerinin aynı terimi farklı anlamda kullandığı projelerde tek bir “evrensel” sözlük yeterli değildir. Makine, elektrik, yazılım ve inşaat dokümanlarının terim tabanı gerektiğinde ayrı tutulmalıdır.
Dosya Formatı ve Teknik Yerleşim
Word ve PDF dışında Excel, XML, JSON, HTML, IDML, SRT, yazılım kaynak dosyaları veya CAD’den çıkarılmış metinler teknik projelerde kullanılabilir. Çevrilebilir alanların doğru ayrılması, kod veya formülün yanlışlıkla değişmesini önler. Belgenin son kullanım şekli baskı, web, cihaz arayüzü veya bakım kitabı ise teslim formatı buna göre planlanmalıdır.
Sağdan sola yazılan dillerde tablo ve şekil yerleşimi ayrıca kontrol gerektirir. Metin çevrilmiş olsa bile ok işaretleri, numaralı parça çağrıları veya çizim üzerindeki etiketlerin ters konumlanması belgeyi kullanışsız hale getirebilir.
Teknik Tercümede Teslim Öncesi Kontrol Listesi
Teslim öncesi kontrol yalnız yazım hatalarına bakmamalıdır. Kaynak ve hedef dosyada bölüm numaraları, şekil çağrıları, tablo başlıkları, ürün kodları, birimler, ondalık değerler, uyarı seviyeleri ve çevrilmemesi gereken kod parçaları karşılaştırılmalıdır. Özellikle PDF’den dönüştürülmüş belgelerde satır kayması veya karakter kaybı görülebileceği için son dosyanın görsel olarak açılması önemlidir.
Kaynak Dosya Kalitesi Neden Önemlidir?
Taranmış bir teknik dokümanda küçük punto, soluk mühür veya düşük kontrast OCR hatasına neden olabilir. “0” ile “O”, “1” ile “I” veya virgül ile nokta karışması teknik veriyi bozabilir. Bu nedenle okunamayan alanlar tahmin edilmemeli; mümkünse düzenlenebilir kaynak dosya, daha net tarama veya üreticinin orijinal dokümanı istenmelidir.
Teknik Belgelerde Yeminli Tercüme Gerekir mi?
Her teknik belge yeminli veya noter tasdikli olmak zorunda değildir. Üretim içi kılavuz, servis dokümanı veya teknik eğitim metni çoğunlukla standart tercüme olarak kullanılabilir. Kamu kurumu, mahkeme, ihale makamı veya belirli bir kayıt süreci resmî onay istiyorsa yeminli/noter tasdikli nüsha hazırlanabilir.
CE, ISO veya patent başlıklı her belge için otomatik noter kuralı kurulamaz. Belgenin hangi kuruma, hangi amaçla sunulduğu kontrol edilmelidir. Patent başvurularında ise resmî prosedür ve dil şartları ayrı bir uzmanlık alanıdır; yalnız belge başlığından hareketle onay biçimi belirlenmemelidir.
Teknik Tercüme Süreci Nasıl İlerler?
- Belgenin sektörü, hedef kullanımı ve dosya formatı belirlenir.
- Mevcut ürün sözlüğü, önceki kılavuzlar ve onaylı terimler varsa alınır.
- Kod, formül, birim, ürün numarası ve çevrilmemesi gereken alanlar işaretlenir.
- Metin sektörel terminoloji bilgisi olan tercümana atanır.
- Sayı, birim, tablo ve uyarı ifadeleri kaynakla karşılaştırılır.
- Gerekliyse editör ve masaüstü yayıncılık kontrolü yapılır.
- Son dosya hedef formatta açılarak görsel ve teknik bütünlük kontrol edilir.
Teknik Tercüme Fiyatları Nasıl Belirlenir?
Teknik tercüme fiyatı; kelime sayısının yanında sektörün terminoloji yoğunluğu, dosya formatı, tablo ve görsel sayısı, OCR ihtiyacı, DTP düzeni, tekrar oranı ve teslim takviminden etkilenir. Yüz sayfalık iyi yapılandırılmış bir kılavuz ile on sayfalık düşük çözünürlüklü tarama aynı iş yükünü doğurmayabilir. Net teklif için kaynak dosyanın kendisinin incelenmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Teknik tercüme için mühendis olmak şart mı?
Her teknik metin için aynı akademik geçmiş şart değildir; ancak tercümanın ilgili sektör terminolojisini ve belgenin işlevini anlayabilecek deneyime sahip olması gerekir. Çok özel projelerde alan uzmanı incelemesi eklenebilir.
Kullanım kılavuzundaki ölçü birimleri çevrilir mi?
Birim adları hedef dilde yazılabilir ancak sayısal değerler dönüştürülmez. Birim dönüşümü ayrıca istenirse teknik hesap olarak tanımlanmalı ve kontrol edilmelidir.
PDF içindeki çizim ve görsel yazıları çevrilebilir mi?
Evet, dosyanın yapısı izin veriyorsa görsel üzerindeki metinler de kapsama alınabilir. Kaynak dosya veya düzenlenebilir tasarım dosyası bulunması yerleşim açısından daha sağlıklıdır.
Teknik katalog tercümesi ile lokalizasyon aynı mı?
Hayır. Teknik katalog çevirisi metin ve ürün verisini aktarır. Hedef pazara göre ölçü, mevzuat, görsel veya pazarlama uyarlaması gerekiyorsa kapsam lokalizasyon olarak genişletilir.
Teknik belgede noter onayı ne zaman gerekir?
Belgeyi kabul edecek kurum açıkça yeminli veya noter tasdikli tercüme istiyorsa. Kurum şartı yoksa yalnız belge türüne bakarak noter işlemi eklenmemelidir.