Azerice tercüme, Türkiye Türkçesine yakın bir dilde çalışıldığı için dışarıdan kolay görünebilir. Oysa resmi belge, sözleşme, diploma veya teknik dokümanda benzer görünen kelimelerin farklı anlamlarda kullanılması ciddi sorun yaratabilir. Azerbaycan Türkçesinin idari ve hukuki terminolojisi, Türkiye’deki karşılıklarla her zaman birebir örtüşmez.
Çeviri Sepeti’nde Azerice projeler belge türü, kullanım ülkesi ve yazı sistemi görülerek planlanır. Amaç yalnız metni anlaşılır hâle getirmek değil; isim, tarih, kurum adı, mühür, diploma unvanı veya sözleşme terimlerini kaynak belgedeki anlamı bozmadan aktarmaktır. Resmi onay, noter veya apostil ise ancak belgeyi kabul edecek kurumun talebi doğrultusunda değerlendirilir.
Azerice ile Türkçe Aynı Dil mi?
Azerice ile Türkiye Türkçesi aynı Oğuz grubunda yer alan yakın akraba dillerdir; ancak aynı dil değildir. Günlük konuşmada önemli ölçüde karşılıklı anlaşılabilirlik bulunmasına rağmen resmi terminoloji, eğitim dili, hukuk kavramları ve bazı gündelik sözcükler farklılaşır.
Örneğin Azerbaycan belgelerinde “arayış”, “şəhadətnamə”, “etibarnamə”, “qeydiyyat” veya “məhkəmə” gibi kelimeler görülebilir. Bu terimlerin Türkçeye aktarımında yalnız sözlük karşılığına bakmak yetmez; belgenin hangi kurum tarafından ve hangi amaçla düzenlendiği dikkate alınmalıdır.
Azerbaycan’da Hangi Alfabe Kullanılır?
Günümüz Azerbaycan Cumhuriyeti’nde resmi Azerbaycan dili Latin esaslı alfabe ile yazılır. Pasaport, diploma, nüfus belgesi ve güncel kamu evraklarında Latin karakterleri görülür. Sovyet döneminden kalan eski belgelerde ise Kiril alfabesiyle düzenlenmiş kayıtlarla karşılaşılabilir.
İran’da konuşulan Güney Azerbaycancasında ise günlük ve yazılı kullanımda Fars-Arap yazı sistemi yaygındır. Bu nedenle “İran Azerbaycanı belgelerinde Kiril kullanılır” şeklinde genel bir ifade doğru değildir. Belgenin dili ile belgeyi düzenleyen ülkenin resmi dili ayrıca incelenmelidir; İran kaynaklı bir kamu belgesi çoğu zaman Farsça olabilir.
Azerice Tercüme Hangi Belgelerde Kullanılır?
- Pasaport, doğum ve evlilik kayıtları gibi kimlik ve medeni hal belgeleri
- Diploma, transkript, öğrenci belgesi ve mesleki yeterlilik evrakları
- Sabıka kaydı, mahkeme kararı, vekaletname ve başka hukuki belgeler
- Şirket kuruluş evrakı, ticaret sicil kayıtları, sözleşmeler ve yönetim kararları
- Ticari fatura, paketleme listesi, menşe belgesi ve lojistik dokümanları
- Teknik şartname, kullanım kılavuzu, kalite raporu ve enerji sektörü belgeleri
- Tıbbi rapor, sigorta belgesi ve sağlık hizmetlerine ilişkin kayıtlar
Bu belgelerin tamamının her işlemde yeminli veya noter onaylı olması gerekmez. Önce belgenin nereye sunulacağı belirlenmeli, ardından o kurumun kabul ettiği tercüme ve tasdik biçimi kontrol edilmelidir.
Türkiye’de Azerbaycan Belgeleri Nasıl Değerlendirilir?
Türkiye’de kullanılacak Azerbaycan belgelerinde kurumdan kuruma farklı uygulamalar görülebilir. Göç, eğitim, tapu, noter veya şirket işlemleri için aynı belge seti istenmez. Pasaport veya diploma gibi bir belge için tercüme talep edilirken, başka bir kurum çok dilli ya da doğrulanabilir elektronik belgeyi ayrıca değerlendirebilir.
Bu nedenle “Azerbaycan’dan gelen her belge mutlaka yeminli ve noter onaylı Türkçe tercüme edilmelidir” denmemelidir. Belgenin türü, elektronik doğrulama imkânı, asıl/kopya şartı ve kabul eden kurumun güncel listesi birlikte incelenmelidir.
Azerbaycan İçin Apostil Ne Anlama Gelir?
Azerbaycan, Apostil Sözleşmesi’ne taraftır ve sözleşme ülke bakımından 2 Mart 2005’te yürürlüğe girmiştir. Türkiye de sözleşme tarafı olduğundan, kapsam içindeki kamu belgelerinde apostil kullanılabilir. Ancak apostil her belgenin mutlaka apostillenmesi gerektiği anlamına gelmez.
Apostil, tercümenin doğruluğunu denetleyen bir işlem değildir; kamu belgesindeki imza, sıfat ve mühür kaynağının tasdikiyle ilgilidir. Ayrıca özel belgeler, bazı ticari evraklar veya iki ülke arasındaki özel düzenlemeler farklı prosedürlere tabi olabilir. Belgeyi kabul edecek kurumun talebi görülmeden işlem sırası kesinleştirilmemelidir.
Diploma ve Akademik Belgelerde Azerice Tercüme
Azerbaycan’dan Türkiye’ye eğitim veya denklik amacıyla getirilen diploma ve transkriptlerde bölüm adı, derece, eğitim süresi, ders adı ve not sistemi dikkatle aktarılmalıdır. Tercüman notları kendiliğinden Türk sistemine dönüştürmemeli, unvanı Türkiye’deki benzer bir unvanla eşitlememelidir.
Türkiye’den Azerbaycan’a yapılacak eğitim başvurularında da hedef üniversitenin hangi dilde belge kabul ettiği ve resmi tercüme talebi olup olmadığı kontrol edilmelidir. Bazı kurumlar İngilizce belge kabul ederken bazıları Azerbaycanca veya noter/onay şartı isteyebilir.
Ticari ve Teknik Azerice Tercüme
Enerji, inşaat, lojistik, tarım ve sanayi projelerinde Azerice-Türkçe belge trafiği yoğundur. TANAP veya BTC gibi büyük projelerin adını metne eklemek tek başına sektörel yetkinlik göstermez; asıl önemli olan teknik şartname, güvenlik prosedürü, sözleşme ve rapor terminolojisinin proje boyunca tutarlı kullanılmasıdır.
Kurumsal dosyalarda şirket unvanı, ürün adı, boru hattı bileşeni, ölçü birimi, standart kodu ve teslim koşulu gibi unsurlar için onaylı terim listesi tutulması yararlıdır. Çevirmen teknik kodları veya ticari sınıflandırmayı kendi inisiyatifiyle değiştirmemelidir.
Kiril Alfabesiyle Düzenlenmiş Eski Belgeler
Sovyet dönemine ait diploma, çalışma kaydı, nüfus belgesi veya arşiv evraklarında Azerbaycancanın Kiril alfabesiyle yazılmış örnekleri bulunabilir. Bu belgelerde yalnız harf dönüşümü yapmak yeterli değildir; dönemin kurum adları ve idari terimleri günümüz karşılıklarından farklı olabilir.
Eski belgelerde silik mühür, el yazısı, damga veya Rusça ek açıklamalar da görülebilir. Böyle dosyalarda hangi bölümün Azerice, hangisinin Rusça olduğu ayrılmalı; okunamayan yerler varsayımla doldurulmamalıdır.
Azerice Sözlü Tercüme Hangi Durumlarda Kullanılır?
İş görüşmeleri, fuarlar, saha ziyaretleri, noter işlemleri, sağlık görüşmeleri ve çevrim içi toplantılarda Azerice sözlü tercüme gerekebilir. Küçük ve etkileşimli görüşmelerde ardıl yöntem sık kullanılır; büyük etkinliklerde simultane yöntem tercih edilebilir.
Resmi kurum işlemlerinde tercümanın hangi yetki veya yemin statüsüne sahip olması gerektiği kurumdan kuruma değişebilir. Bu nedenle yalnız “yeminli tercüman” etiketiyle hareket etmek yerine randevu alınan kurumun şartı önceden sorulmalıdır.
Azerice Belgelerde İsim ve Tarih Tutarlılığı
Azerbaycan ve Türkiye her ikisi de Latin alfabesi kullansa da Ə, X, Q, Ğ, Ş ve Ç gibi harfler ile kişi adlarının yazımı farklı görünebilir. Resmi dosyada kişinin pasaportundaki Latin harfli yazımı temel referans alınmalı; kaynak belgede farklı yazım varsa bu fark gizlenmemelidir.
Tarih, belge numarası, seri numarası ve kurum kodları da kaynakla karşılaştırılmalıdır. Özellikle eski Kiril belgelerde isim transliterasyonu güncel pasaporttan farklı olabilir; böyle durumlarda açıklayıcı not gerekebilir.
Azerice Tercüme Süreci Nasıl İlerler?
- Belgenin dili, alfabesi ve düzenlendiği ülke belirlenir.
- Türkiye veya Azerbaycan’daki hedef kurum ve kullanım amacı netleştirilir.
- Yeminli tercüme, noter veya apostil ihtiyacı belge bazında kontrol edilir.
- Alan bilgisine uygun tercümanla metin hazırlanır.
- İsim, tarih, numara, mühür ve terminoloji kaynak belgeyle karşılaştırılır.
- İstenen dijital veya fiziksel formatta teslim yapılır.
Hukuki ve Ticari Belgelerde Dil Seçimi
Azerbaycan ile Türkiye arasındaki sözleşme, vekaletname, şirket kararı veya mahkeme belgesinde yalnız kelimelerin benzerliğine güvenilmemelidir. Taraf sıfatları, temsil yetkisi, yükümlülük, fesih ve yetkili merci gibi ifadeler hukuki bağlam içinde çevrilmelidir. Kaynak hukuk sisteminde kullanılan bir kavramın Türkiye’de birebir kurumsal karşılığı yoksa, anlamı daraltan bir eşleştirme yapmak yerine tarafsız ve açıklayıcı bir karşılık tercih edilir.
Ticari belgelerde ise ürün adı, teslim şekli, ödeme koşulu, banka bilgisi ve şirket unvanı farklı dokümanlar arasında aynı biçimde tutulmalıdır. Özellikle fatura, paketleme listesi ve sözleşmenin birlikte kullanılacağı dosyalarda bir terimin her belgede farklı çevrilmesi sonradan açıklama ihtiyacı doğurabilir.
Online Azerice Tercüme ve Fiziksel Teslim
Okunaklı PDF veya tarama üzerinden tercüme çalışması başlatılabilir. Ancak kurum ıslak imzalı tercüman nüshası, noter tasdikli belge, asıl evrak veya apostilli kamu belgesi istiyorsa dijital dosya tek başına başvuruyu tamamlamaz. Teslim biçimi proje başında netleştirildiğinde gereksiz çıktı, kargo veya noter işlemleri önlenebilir.
Belgenin arka yüzünde mühür, ek açıklama veya kayıt bilgisi varsa yalnız ön yüz üzerinden fiyat ve kapsam belirlenmemelidir. Çok sayfalı diploma eki, sözleşme veya mahkeme dosyalarında bütün sayfaların aynı anda görülmesi, isim ve belge numarası tutarlılığı açısından önemlidir.
Azerice Tercüme Fiyatları Nasıl Belirlenir?
Fiyatı metnin hacmi, kaynak ve hedef dil yönü, belgenin hukuki/teknik yoğunluğu, eski Kiril yazısı veya el yazısı bulunması, yeminli/noter gereksinimi, DTP ve teslim takvimi etkileyebilir. Sabit süre ve fiyat vermek yerine belge görüldükten sonra kapsam belirlemek daha sağlıklıdır.
Sık Sorulan Sorular
Azerice ile Türkçe aynı mı?
Hayır. Yakın akraba dillerdir ancak resmi terminoloji, dilbilgisi ve bazı kelime anlamları farklıdır.
Azerbaycan belgeleri için apostil gerekir mi?
Belge ve kurum talebine göre değişir. Azerbaycan Apostil Sözleşmesi’ne taraftır; kapsam içindeki kamu belgelerinde apostil kullanılabilir.
Kiril alfabesindeki eski Azerice belgeler çevrilebilir mi?
Evet. Ancak belge içinde Rusça açıklamalar veya dönemsel kurum adları bulunabileceği için alfabe ve dil ayrımı dikkatle yapılmalıdır.
İran Azerbaycanı belgeleri Azerice mi olur?
Her zaman değil. İran’daki resmi kamu belgeleri çoğunlukla Farsça düzenlenir; Güney Azerbaycancası ise Fars-Arap yazısıyla da kullanılabilir. Belge görülmeden dil varsayımı yapılmamalıdır.