Finansal tercümede bir kelimenin yanlış seçilmesi yalnız üslup hatası değildir. “Impairment”, “depreciation”, “provision”, “allowance”, “equity”, “revenue” veya “turnover” gibi kavramlar bağlama ve kullanılan muhasebe çerçevesine göre farklı anlam taşır. Sayıların, dönemlerin ve dipnot referanslarının doğru eşleşmesi de metin kadar önemlidir.
Çeviri Sepeti’nde mali ve finansal belgeler önce kullanım amacına göre incelenir. Bir yatırımcı sunumu, bağımsız denetim raporu, banka başvurusu ve halka arz dokümanı aynı terminoloji düzeyine veya aynı resmi onay sürecine sahip değildir. Proje kapsamı buna göre belirlenir.
Mali / Finansal Tercüme Nedir?
Finansal tercüme; finansal tablolar, muhasebe raporları, denetim dokümanları, yatırım belgeleri, banka yazışmaları, vergi metinleri ve sermaye piyasası dokümanlarının başka bir dile aktarılmasıdır. Bu alan, dil bilgisi yanında muhasebe ve finans terminolojisinin bağlama göre kullanılmasını gerektirir.
IFRS Foundation, finansal raporlamada tutarlı kullanım için resmi standartlar, destekleyici materyaller ve çeşitli dillere yapılmış resmi çeviriler yayımlar. Bu kaynaklar terminoloji kontrolünde referans olabilir; ancak şirketin kendi muhasebe politikası, geçmiş raporları ve hedef düzenleyici kurumun kullandığı terimler de dikkate alınmalıdır.
Hangi Mali ve Finansal Belgeler Çevrilir?
Finansal durum tablosu / bilanço
Varlık, yükümlülük ve özkaynak kalemlerinin dönemler arasında aynı karşılıkla kullanılması gerekir. Başlıklar, alt toplamlar, karşılaştırmalı dönemler ve dipnot numaraları kaynak tabloyla eşleşmelidir. “Balance sheet” ve “statement of financial position” gibi terimlerin kurumun raporlama geleneğine göre seçilmesi önemlidir.
Kâr veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosu
Hasılat, satışların maliyeti, faaliyet giderleri, finansman giderleri, vergi ve dönem kârı gibi kalemler şirketin kullandığı raporlama çerçevesiyle uyumlu çevrilmelidir. EBITDA gibi performans göstergeleri metinde nasıl tanımlanmışsa aynı kapsam korunmalıdır.
Nakit akış tablosu
İşletme, yatırım ve finansman faaliyetleri arasındaki sınıflandırma değiştirilmemelidir. Tercüman finansal tabloyu yeniden sınıflandırmaz; kaynak metindeki yapıyı doğru terminolojiyle hedef dile aktarır.
Bağımsız denetim raporu
Denetçi görüşü, kilit denetim konuları, işletmenin sürekliliği ve önemli yanlışlık gibi standart ifadeler denetim terminolojisi içinde ele alınmalıdır. “Unmodified opinion”, “qualified opinion”, “adverse opinion” ve “disclaimer of opinion” birbirinden farklı sonuçları ifade eder; tek bir genel “görüş” karşılığıyla geçiştirilmemelidir.
Yatırım, kredi ve due diligence belgeleri
Değerleme raporu, kredi sözleşmesi, covenant tablosu, yatırımcı sunumu, veri odası belgesi ve finansal inceleme raporlarında hukuk ve finans dili iç içe geçebilir. Çok belgeli projelerde aynı şirket ve işlem için ortak terim listesi kullanmak önemlidir.
Vergi, banka ve resmi mali belgeler
Vergi beyannamesi, hesap ekstresi, finansal referans mektubu, maaş/gelir belgesi ve şirket mali kayıtları vize, banka, ihale veya resmi kurum başvurularında kullanılabilir. Yeminli veya noter tasdikli tercüme gerekip gerekmediği alıcı kurumdan teyit edilmelidir.
IFRS, TMS ve Diğer Muhasebe Çerçevelerinde Terminoloji
Finansal raporlar farklı raporlama çerçevelerine göre hazırlanabilir. IFRS ile US GAAP arasında hem sunum hem kavram kullanımı bakımından farklılıklar bulunabilir; Türkiye’de KGK tarafından yayımlanan TMS/TFRS terminolojisi de yerleşik Türkçe karşılıklar sunar. Çeviri sırasında hedef okuyucunun hangi çerçeveye aşina olduğu önemlidir.
Finansal tercüman, bir şirketin raporunu başka muhasebe standardına dönüştürmez. Kaynak rapor IFRS’ye göre hazırlanmışsa bunu GAAP raporuna çevirmek tercüme değil, muhasebe danışmanlığı ve dönüşüm çalışmasıdır. Benzer şekilde 1.000 TL’yi dolara çevirmek veya oranları yeniden hesaplamak ancak açıkça istenmiş ayrı bir hesaplama görevidir.
Finansal Tercümede Sayı ve Tablo Kontrolü
- Dönem başlıkları ve karşılaştırmalı yıllar
- Binlik ve ondalık ayraçlar
- Para birimi ve sunum ölçeği: TL, bin TL, milyon TL gibi
- Negatif değerler, parantez ve eksi işaretleri
- Dipnot ve tablo referansları
- Yüzde oranları ve faiz oranları
- Toplam ve alt toplamların kaynak tabloyla satır eşleşmesi
- Şirket adı, dönem tarihi ve rapor başlığı
Tercüme sırasında hesapların aritmetik olarak yeniden doğrulanması normal çeviri kapsamından farklıdır. Ancak sayının yanlış satıra taşınması, basamak kayması veya para birimi işaretinin kaybolması mutlaka teslim öncesi veri karşılaştırmasında yakalanmalıdır.
Finansal Terminoloji Sözlüğü Ne Zaman Kullanılır?
Yıllık rapor, denetim raporu, yatırımcı sunumu ve finansal dipnotların aynı şirket için düzenli çevrildiği projelerde kurum içi terim sözlüğü çok değerlidir. “Revenue” için bir yıl “hasılat”, diğer yıl “gelir” kullanılması her zaman yanlış değildir; ancak aynı raporlama seti içinde sebepsiz değişiklik karşılaştırılabilirliği azaltabilir.
Önceki onaylı raporlar, şirketin İngilizce faaliyet raporu, IFRS/TFRS terminolojisi ve hedef piyasanın yerleşik ifadeleri ortak bir terim listesinde tutulabilir. Çeviri belleği tekrar eden açıklamaları hızlandırabilir; yine de her dönemde sayı, tarih ve bağlamın değişip değişmediği insan kontrolüyle incelenmelidir.
Finansal Belgelerde Gizlilik Nasıl Ele Alınır?
Mali tablolar, borç yapısı, yatırım planları, şirket birleşmeleri ve halka arz öncesi dokümanlar ticari açıdan hassas olabilir. Proje başlamadan önce erişim yetkileri, dosya aktarımı, alt yüklenici kullanımı, saklama süresi ve varsa gizlilik sözleşmesi şartı belirlenmelidir.
Kişisel veri içeren banka hesap özetleri veya bordrolar için KVKK yükümlülükleri de gündeme gelebilir. Web sayfasında belirli güvenlik teknolojileri veya otomatik silme taahhütleri ancak kurumun fiili uygulaması bunu destekliyorsa yer almalıdır.
Finansal Tercüme Yeminli Olmalı mı?
Şirket içi raporlama, yatırımcı görüşmesi veya yönetim sunumu için standart profesyonel tercüme yeterli olabilir. Banka, mahkeme, kamu kurumu, ihale makamı veya başka bir resmi alıcı yeminli/noter tasdikli nüsha isteyebilir. Gereksinim belge türünden çok alıcı kurumun kuralına bağlıdır.
Finansal Tercüme Süreci Nasıl İlerler?
- Belge setinin türü, dönemleri, dil çifti ve kullanım amacı belirlenir.
- Müşterinin geçmiş raporları ve onaylı terminolojisi varsa referans olarak alınır.
- Tablo, dipnot ve metin bölümleri proje planına göre çevrilir.
- Sayı, tarih, para birimi ve dipnot referansları kaynakla karşılaştırılır.
- Terminoloji tutarlılığı finansal rapor setinin tamamında kontrol edilir.
- Resmi onay gerekiyorsa yalnız gerekli belgeler için ilgili aşama eklenir.
Finansal Tercüme Fiyatları Nasıl Belirlenir?
Fiyat; kelime ve tablo hacmi, dil çifti, finansal terminoloji yoğunluğu, dosya formatı, DTP gereksinimi, OCR ihtiyacı, resmi onay ve teslim takvimine göre belirlenir. Çok sayfalı Excel/PDF raporlarında tablo yapısı ve tekrar oranı da iş yükünü etkiler.
Due diligence veya yıllık rapor gibi büyük projelerde parça parça fiyat yerine toplam dosya seti üzerinden proje planı yapılabilir. Net teklif için mümkünse kaynak dosyanın düzenlenebilir sürümü de paylaşılmalıdır.
Finansal Raporlama Standardındaki Değişiklikler Nasıl İzlenir?
Finansal terminoloji sabit değildir. IFRS Foundation yeni standartlar, değişiklikler, taksonomi sürümleri ve resmi çeviriler yayımlar. Örneğin yeni sunum ve açıklama standartları yürürlüğe girdikçe rapor başlıkları ve performans ölçütlerinin terminolojisi de değişebilir. Bu nedenle yıllar önce hazırlanmış şirket sözlüğü yeni rapora otomatik uygulanmamalıdır.
Uzun süreli projelerde terminoloji sözlüğünün sürüm tarihi tutulabilir. Yeni bir standart veya şirket muhasebe politikası değiştiğinde ilgili terimler gözden geçirilir; geçmiş raporlarla karşılaştırılabilirlik için değişiklik nedeni proje notlarında saklanabilir.
Excel, XBRL ve Yoğun Tablolu Dosyalarda Çalışma
Finansal içerik her zaman düz Word metni olarak gelmez. Excel çalışma kitapları, yatırımcı sunumları, XBRL tabanlı raporlar veya tasarımlı yıllık rapor PDF’leri farklı teknik iş akışları gerektirir. Formüllerin üzerine yazılmaması, hücre bağlantılarının bozulmaması ve sayısal alanların metin sanılarak çevrilmemesi önemlidir.
Düzenlenebilir kaynak dosya varsa çevirinin aynı dosya yapısı içinde hazırlanması sonradan yapılacak finansal kontrolü kolaylaştırabilir. Yalnız taranmış PDF mevcutsa OCR hataları özellikle sıfır, sekiz, virgül ve nokta gibi karakterlerde kontrol edilmelidir. DTP ve tablo yerleşimi büyük raporlarda ayrı iş yükü oluşturabilir.
Sık Sorulan Sorular
Finansal tercüme ile muhasebe danışmanlığı aynı şey mi?
Hayır. Tercüman kaynak finansal bilgiyi başka dile aktarır. Muhasebe standardı dönüşümü, vergi yorumu veya finansal yeniden hesaplama ayrı uzmanlık alanlarıdır.
Bilanço tercümesinde rakamlar değişir mi?
Hayır. Varsayılan olarak rakamlar ve para birimi kaynak belgedeki haliyle korunur. Kur dönüşümü açıkça talep edilmedikçe yapılmamalıdır.
IFRS terminolojisi neden önemlidir?
Standartların yerleşik kavramlarını kullanmak raporun uluslararası okuyucu tarafından daha tutarlı anlaşılmasına yardımcı olur. Ancak tercüme, şirketin kullandığı raporlama çerçevesini değiştirmez.
Finansal belge noter onaylı olmak zorunda mı?
Her zaman değil. Belgenin sunulacağı kurumun güncel talebi esas alınmalıdır.
Çok belgeli finansal projelerde tutarlılık nasıl sağlanır?
Geçmiş onaylı raporlar, proje terim sözlüğü ve çeviri belleği birlikte kullanılabilir; sayı ve dönem alanları ise her belgede yeniden kontrol edilmelidir.