Farsça tercüme, Arap alfabesine benzeyen yazı sistemi nedeniyle zaman zaman Arapça çeviriyle karıştırılır. Oysa Farsça ve Arapça farklı dil ailelerine, farklı dilbilgisine ve farklı sözcük yapılarına sahiptir. İran Farsçası ile Afganistan’daki Dari de yakın olmakla birlikte her resmi belgede birbirinin yerine kullanılmamalıdır.
Çeviri Sepeti’nde Farsça projede önce belgenin gerçekten Farsça mı, Dari mi, Peştuca mı veya başka bir dilde mi olduğu belirlenir. Kullanım ülkesi, resmi kurum, onay zinciri ve belge türü görüldükten sonra tercüman ve teslim biçimi planlanır.
Farsça ve Arapça Arasındaki Temel Fark
Farsça Hint-Avrupa dil ailesinin İran dilleri kolundadır; Arapça ise Sami dil ailesindedir. Farsça, Arap alfabesi temelli bir yazı sistemi kullanır ve Arapçadan çok sayıda kelime almıştır; ancak fiil yapısı, sözdizimi ve temel kelime hazinesi farklıdır.
Bu nedenle Arapça bilen bir kişinin otomatik olarak Farsça belge çevirebileceği düşünülmemelidir. Özellikle mühür, el yazısı, hukuki ifade veya eski tarihli belgelerde dilin doğru tespiti ilk kalite adımıdır.
İran Farsçası, Dari ve Tacikçe Aynı mı?
İran’da kullanılan Farsça ile Afganistan’da resmi dillerden biri olan Dari, Farsça dil sürekliliğinin yakın standartlarıdır; ancak telaffuz, kelime tercihleri ve idari terminoloji farklılaşabilir. Afganistan belgelerinde ayrıca Peştuca da görülebilir. Belge üzerinde iki dil birlikte bulunuyorsa her bölüm ayrı değerlendirilmelidir.
Tacikçe de İran dilleri grubundaki yakın bir Farsça çeşididir fakat Tacikistan’da ağırlıklı olarak Kiril alfabesiyle yazılır. Bu nedenle “Farsça, Dari ve Tacikçe tek dil çiftidir” şeklinde operasyon planı yapmak resmi belgelerde risk yaratabilir.
Farsça Tercüme Hangi Belgelerde Kullanılır?
- Pasaport, doğum, evlilik ve aile durum belgeleri
- Diploma, transkript, öğrenci ve mesleki belgeler
- Sabıka kaydı, mahkeme kararı ve vekaletname
- Tapu, şirket kuruluşu ve ortaklık evrakları
- Banka, finans, ticari fatura ve gümrük belgeleri
- Sözleşme, katalog, teknik dosya ve iş yazışmaları
- Tıbbi rapor ve sağlık hizmeti belgeleri
İran İçin Apostil Geçerli mi?
İran, güncel Apostil Sözleşmesi tarafları arasında değildir. Bu nedenle Türkiye ile İran arasında kamu belgelerinin kullanılmasında apostil, tek başına sözleşmeye dayalı tasdik yolu olarak kullanılamaz. Belgenin niteliğine göre diplomatik/konsolosluk legalizasyonu veya iki ülke makamlarının belirlediği başka tasdik adımları gündeme gelebilir.
Tasdik zinciri belge türüne, belgenin hangi ülkede düzenlendiğine ve hangi kurumda kullanılacağına göre değişebildiği için “İran belgesi önce şu üç kurumdan kesin geçer” şeklinde sabit bir şema vermek doğru değildir. İran veya Türkiye’deki ilgili dış temsilcilik ve kabul eden kurumun güncel talimatı kontrol edilmelidir.
Türkiye’de Kullanılacak İran Belgelerinde Tercüme
Türkiye’de ikamet, vatandaşlık, tapu, eğitim veya şirket işlemi için İran’da düzenlenmiş belgeler sunulabilir. Hangi belgenin Türkçe tercümesinin yeminli/noter tasdikli olacağı ve hangi dış tasdik zincirinin aranacağı işlem türüne göre değişir.
Pasaporttaki Latin harfli ad, kişi adı yazımında temel referanslardan biridir. Farsça belgedeki kişi ve yer adları Latin alfabesine aktarılırken kaynak metin kadar mevcut pasaport/kimlik yazımı da karşılaştırılmalıdır.
Afganistan Belgelerinde Dari ve Peştuca Kontrolü
Afganistan’da Dari ve Peştuca resmi dillerdir. Bir diploma, kimlik veya aile belgesinin yalnızca görünüşüne bakarak “Farsça” olduğu varsayılmamalıdır. Belge başlığı, mühür, seri numarası ve metin dili ayrı kontrol edilir.
Dari ile İran Farsçası arasında karşılıklı anlaşılabilirlik yüksek olsa da resmi terimler ve kurum adları farklı olabilir. Afganistan menşeli bir belge için Dari terminolojisini bilen tercüman görevlendirmek, özellikle eğitim ve nüfus belgelerinde daha güvenli bir yaklaşımdır.
Ticari ve Kurumsal Farsça Tercüme
Türk-İran ticaretinde gümrük evrakı, fatura, sözleşme, ürün kataloğu, şirket yazışması ve banka belgeleri çevrilebilir. İran’a yönelik ticarette yaptırım ve banka uyum kontrolleri ayrı bir hukuki/finansal alandır; tercüman bu kurallar hakkında bağlayıcı uygunluk kararı vermez.
Çok belgeli ticari dosyada ürün adları, para birimi, teslim şartı, şirket unvanı ve banka bilgileri aynı yazımla korunmalıdır. Kaynak belgede bulunan sayı, hesap numarası veya gümrük kodu tercüme sırasında değiştirilmemelidir.
Sağdan Sola Yazım ve Belge Düzeni
Farsça sağdan sola yazılır. Türkçe veya İngilizceyle aynı tabloda kullanıldığında metin yönü, sayıların konumu, parantez ve noktalama işaretleri DTP sırasında bozulabilir. Özellikle form, diploma ve çift dilli sözleşmelerde teslimden önce görsel kontrol gereklidir.
Farsça ile Arapça bazı harfleri paylaşsa da Farsçada پ، چ، ژ، گ gibi ek karakterler bulunur. Yanlış font veya kodlama bu harfleri bozabilir; PDF üretiminde gömülü font ve metin yönü kontrol edilmelidir.
Farsça Yeminli ve Noter Onaylı Tercüme
Türkiye’de resmi kuruma sunulacak Farsça belge için yeminli tercüme veya noter tasdiki istenebilir; fakat her kurum aynı onay biçimini istemez. Belgeyi kabul edecek kurumun evrak listesi görülmeden ekstra noter işlemi eklenmemelidir.
İran’da kullanılacak Türkçe belgenin tercüme ve konsolosluk tasdik biçimi de hedef kurumdan teyit edilmelidir. Apostilin geçerli olmaması, bütün özel belgelerde aynı konsolosluk zinciri uygulanacağı anlamına gelmez.
Farsça Tercüme Süreci Nasıl İlerler?
- Belgenin dili Farsça, Dari, Peştuca veya başka bir dil olarak doğrulanır.
- Hedef ülke ve belgenin kullanılacağı kurum belirlenir.
- Gerekli yeminli/noter/konsolosluk tasdik adımları kontrol edilir.
- Belge türüne uygun tercümanla metin hazırlanır.
- İsim, tarih, numara, mühür ve sağdan-sola sayfa düzeni kontrol edilir.
- Dijital veya fiziksel nüsha teslim edilir.
Farsça Hukuki ve Resmi Metinlerde Terminoloji
Vekaletname, mahkeme kararı, şirket ana sözleşmesi ve aile hukuku belgelerinde Türkiye ile İran’ın hukuk terminolojisi birebir örtüşmeyebilir. Tercüman hedef ülkede yeni bir hukuki sonuç üretmeden, kaynak belgenin yetki ve hüküm yapısını açık biçimde aktarmalıdır.
Mühür ve kaşelerde kurum adı, unvan ve kayıt numarası gibi unsurlar okunabildiği ölçüde çevrilir. Okunmayan bölüm tahmin edilmemeli; gerekirse “[okunaksız]” benzeri bir notla işaretlenmeli veya daha net kopya istenmelidir.
Farsça Sözlü Tercüme Hangi Alanlarda Kullanılır?
İranlı yatırımcılarla iş görüşmesi, sağlık randevusu, noter işlemi, fuar veya teknik toplantıda Farsça ardıl tercüman gerekebilir. Afganistanlı katılımcılarda ise Dari veya Peştuca ihtiyacı ayrıca sorulmalıdır. Farsça bilen tercümanın Peştuca da bildiği varsayılmaz.
Sözlü tercümanda mahremiyet ve tarafsızlık özellikle sağlık ve hukuk görüşmelerinde önemlidir. Tercüman görüşmenin tarafı değildir; doktor, avukat veya danışman adına ek açıklama üretmemeli ve kişisel kanaatini tercümeye katmamalıdır.
Farsça Belgelerde İsim ve Tarih Aktarımı
Farsça kişi adlarının Latin harflerine aktarımında farklı romanizasyon yazımları görülebilir. Türkiye’de resmi işlem yapılacaksa pasaport veya mevcut yabancı kimlikteki Latin harfli yazım önemli bir referanstır. Çevirmen, aynı kişi için belgeler arasında gereksiz yeni yazım varyantları oluşturmamalıdır.
İran belgelerinde Hicri Şemsi takvim tarihleriyle karşılaşılabilir. Kaynak tarih başka takvime dönüştürülecekse bu işlem açıkça tanımlanmalı; tercümanın sessizce tarih dönüştürmesi yerine kaynak değerin korunması ve gerekirse açıklayıcı karşılığın belirtilmesi tercih edilmelidir.
Online Farsça Tercüme Nasıl Yürütülür?
Okunaklı PDF veya fotoğraf, belge dili ve kullanım yeri paylaşıldıktan sonra çeviri uzaktan hazırlanabilir. Belgenin arka yüzü, mühür veya tasdik sayfası varsa bunların da gönderilmesi gerekir. Resmi kurum fiziksel imza veya noter tasdiki istiyorsa teslim yöntemi buna göre planlanır.
Farsça Tercüme Fiyatları Nasıl Belirlenir?
Fiyatı kelime/karakter hacmi, Farsça-Dari dil yönü, belge türü, el yazısı veya tarama kalitesi, DTP yükü, resmi tasdik ve teslim takvimi etkiler. Konsolosluk veya noter harçları varsa tercüme ücretinden ayrı olarak hesaplanabilir.
Sık Sorulan Sorular
Farsça ile Arapça aynı dil mi?
Hayır. Farklı dil ailelerine ait iki ayrı dildir. Ortak alfabe kökeni ve ödünç kelimeler, aynı dil oldukları anlamına gelmez.
İran için apostil geçerli mi?
İran güncel Apostil Sözleşmesi tarafı değildir. Belgenin kullanılacağı işleme göre konsolosluk/diplomatik tasdik yolu kontrol edilmelidir.
Dari Farsça mıdır?
Dari, Afganistan’ın resmi dillerinden biri ve Farsça dil sürekliliğinin yakın bir standardıdır. Resmi belgelerde İran Farsçasıyla aynı terminoloji varsayılmamalıdır.
Farsça belgeyi Arapça tercüman çevirebilir mi?
Arapça ve Farsça farklı dillerdir. Farsça belge için Farsça/Dari bilgisi doğrulanmış tercüman görevlendirilmelidir.